توس که از تاریخی کهن در قبل و بعد از اسلام برخوردار میباشد، گستره‌ای با وسعت بیش از شانزده هزار کیلومترمربع را در برگرفته است و چهار شهر تابران، رادکان، نوغان و تروغبذ (طرقبه کنونی) در این پهنه وجود داشتند.امروزه تنها به محدوده شهر تابران ،توس میگویند.

مجموعه تاریخی- فرهنگی توس

 

طبق شواهد تاریخی تابران در سده‌های چهارم، پنجم و ششم هجری مرکز ولایت توس و شهری آباد و پر اهمیت بود، تا این که حملات مغول‌ها و میرانشاه پسر تیمور آن را ویران نمود.

پس از آن شیبک‌ خان ازبک که حملاتش به خراسان در سال‌های 913 تا 915ق صورت گرفت درصدد عمران و آبادانی مجدد این شهر برآمد که ناکام ماند.

مجموعه تاریخی- فرهنگی توس

امروزه شهر توس در 24 کیلومتری شمال‌غربی مشهد قرار داردو بقایای حصار و باروی شهر، کهن‌دژ، بنای هارونیه، بقایای مسجد جامع تابران، آرامگاه فردوسی و روستاهای توس و اسلامیه را شامل میشود.