شهرتوس، در دل خود شهرهایی داشت، که نوغان و طابران از آبادترین آنها بود و گفته اند که این دو شهر هزار قریه و آبادی را در بر می‌گرفتند...البته در طول تاریخ، گاه نوغان اعتبار افزونتری یافت و زمانی طابران رونق بیشتری داشت تا جایی که اکنون به نام شهر توس معروف است و آرامگاه فردوسی، حماسه سرای نامدار ایران در آن قرار دارد، تنها بخشی از توس قدیم، یعنی همان طابران میباشد، که بقایای ارگ و باروی نیمه ویرانی که مردم آن را قصر مامون می‌خوانند و بنای بزرگی که به بقعه هارونیه مشهور است، در آن پیدا میشود.

درباره مشهد

 

در حال حاضر این محل، حدود بیست کیلومتری شمال غربی شهر مشهد قرار دارد.همچنین دیگر شهر بزرگ و نامدار توس، نوغان بوده که اینک در دل شهر مشهد میباشد.از آبادی‌های پیرامون نوغان، روستایی به نام سناباد بوده که آب و هوایی خوش و مطبوع، کشتزارهایی پربار،قنات‌هایی سرشار و بوستانهایی شاداب و سرسبزدارد.بهار سال ۱۹۳ ه-ق هنگامی که هارون جهت سرکوب شورشی در سمرقند به نوغان رسید مریض و سپس فوت کرد وی وصیت نمود پس از مرگ او را در باغ مجاور محل اقامتش دفن کنند.

بعدها مآمون جانشین هارون پس از گذشت چند سالی از خلاف در اثر طغیانی که علیه وی در عراق پدید آمد به قصد آنکه تمایل شیعیان را به خود جلب کند «علی ابن موسی الرضا» را به جانشینی انتخاب نمود.حضرت علی ابن موسی الرضا پس از یک سال ماندن در مرو راهی بغداد شدند و وقتی به روستای نوغان رسید به خانه امیر سناباد رفت و در آن جا مسموم و در سال ۲۰۲ یا ۲۰۳ ه-ق پس از سه روز درگذشت و پیکرش در باغ حمید بن قحطبه در ۱٫۵ کیلومتری روستای سناباد به خاک سپرده شد، از همان زمان این نقطه به نام مشهد الرضا و بعد به اختصار مشهد نام گرفته است.